Wat is agorafobie en hoe veroorzaakt het een paniekaanval?

Wat is agorafobie

Agorafobie, ook pleinvrees genoemd en ook straatvrees genoemd, is een angststoornis waarbij je je hulpeloos, oncontroleerbaar en veroordeeld of beschaamd voelt, wat vaak leidt tot een overweldigende angst voor openbare plekken, mensenmassa's of zelfs angst voor het verlaten van je huis. Deze intense angst staat niet in verhouding tot het werkelijke risiconiveau en kan bij veel mensen die lijden aan agorafobie regelmatig paniekaanvallen veroorzaken.

Kenmerken van agorafobie

Agorafobie kan zowel mentale als fysieke symptomen hebben, waaronder lichamelijke klachten zoals duizeligheid en hartkloppingen, en wordt vaak gekenmerkt door extreme angst, stress en het vermijden van situaties

Wat zijn de symptomen van agorafobie?

Als je agorafobie hebt, kun je intense niveaus van angst ervaren op openbare plekken die overweldigend kunnen zijn, waar ontsnappen moeilijk lijkt, zoals winkelcentra, openbaar vervoer, drukke straten en open ruimten. Deze vermijding kan ertoe leiden dat je je huis niet meer uit wilt om die hoge angstniveaus te vermijden.

Wat zijn de gevolgen van agorafobie?

Wat is de oorzaak van agorafobie

De precieze oorzaken van agorafobie zijn nog niet volledig bekend, maar er wordt aangenomen dat sommige risicofactoren en aandoeningen een invloed hebben op de ontwikkeling van de stoornis.

Genetische aanleg

Het hebben van een familiegeschiedenis van angststoornissen lijkt een belangrijke factor te zijn in de ontwikkeling van agorafobie. Dit kan te wijten zijn aan de overerving van hersenpatronen en neurotransmitter onevenwichtigheden die een grote rol spelen in het beheer van angst en onze reacties op angst.

Aangeleerd 

Soms kan agorafobie zich ontwikkelen als een aangeleerde reactie op een ingrijpende levensgebeurtenis of een traumatische ervaring. Als je een paniekaanval krijgt in een bepaalde situatie of op een bepaalde plaats, kun je je zorgen gaan maken over een nieuwe paniekaanval en symptomen van een paniekaanval gaan voelen als je je in een vergelijkbare situatie of plaats bevindt. Dit kan uiteindelijk leiden tot het vermijden van deze omstandigheden, en dit gedrag kan de overtuiging versterken dat vermijden je veilig kan houden, waardoor je angsten nog sterker worden.

Neurotransmitters in het bloed en in het zenuwstelsel

Van sommige onevenwichtigheden in chemische stoffen in de hersenen zoals serotonine, dopamine en noradrenaline wordt ook verondersteld dat ze bijdragen aan de ontwikkeling van angst- en paniekstoornissen, waaronder agorafobie. Deze stoffen spelen een belangrijke rol bij het reguleren van onze stemming en angstreacties, en verschillen in hun niveaus kunnen invloed hebben op hoe onze hersenen reageren op stress of een waargenomen bedreiging.

Psychotrauma

Jeugdtrauma's of zeer stressvolle gebeurtenissen op volwassen leeftijd kunnen ook leiden tot de ontwikkeling van agorafobie. Deze situaties laten meestal emotionele littekens achter die ervoor kunnen zorgen dat we ons extreem kwetsbaar voelen en bepaalde situaties niet aankunnen, zelfs als er geen echte dreiging is.

Hoe wordt de diagnose gesteld

Het stellen van de diagnose agorafobie omvat meestal een grondige evaluatie door een zorgverlener of psychiater. Ze zullen vragen stellen over je symptomen, de duur ervan en hoe ze je dagelijks leven beïnvloeden. Er kan gevraagd worden naar je medische geschiedenis, familiegeschiedenis van angststoornissen en traumatische gebeurtenissen in het verleden. Voor de diagnose moeten vaak andere aandoeningen worden uitgesloten die soortgelijke symptomen kunnen veroorzaken, zoals sociale angst of specifieke fobieën.

Behandeling agorafobie

Agorafobie kan worden behandeld met verschillende therapieën en soms met medicatie. Behandelingen richten zich onder andere op het aanleren van copingvaardigheden, het beheersen van angst en het verminderen van vermijdingsgedrag.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)

Cognitieve gedragstherapie wordt algemeen geaccepteerd als een van de meest effectieve therapieën voor agorafobie, omdat het je helpt je meer bewust te worden van je gedragspatronen, reacties en triggers, en de therapie kan je begeleiden bij het vervangen van het gedrag door gezondere en meer adaptieve gedragspatronen. Dit kan je angst- en stressmanagement verbeteren, nieuwe copingstrategieën aanleren en de vermijdingscyclus ontwarren.

Exposure therapie

Bij blootstellingstherapie gaat het om geleidelijke blootstelling aan situaties waar ontsnappen moeilijk lijkt, zoals openbare plekken, in een gecontroleerde en veilige omgeving. Deze geleidelijke en herhaalde blootstelling helpt om geleidelijk de niveaus van angst te verminderen die ervaren worden wanneer men geconfronteerd wordt met de angst, en kan zo vermijding verminderen samen met de rest van de symptomen van agorafobie.

Ontspanningsoefeningen en ademhalingstechnieken

Leer ademhalingstechnieken en beoefen ontspanningsoefeningen zoals diepe ademhaling en progressieve spierontspanning om lichamelijke klachten, zoals een snelle hartslag en ademnood, te verminderen. Deze technieken kunnen ook een geweldig hulpmiddel zijn bij paniekaanvallen, omdat ze je helpen te kalmeren en de controle terug te krijgen.

Online therapie

Agorafobie kan het heel moeilijk maken om je huis te verlaten en daardoor kan het onmogelijk lijken om een vorm van ondersteuning te krijgen. Online therapie is in deze situaties bijzonder nuttig, omdat het zeer toegankelijk, flexibel en efficiënt is.

De mogelijkheid om therapie te volgen zonder dat je je huis hoeft te verlaten, kan een grote impact hebben op het verlichten van de angst en vermijdingscyclus die over het algemeen geassocieerd wordt met agorafobie.