Wat is autisme? Feiten en misverstanden over de diagnose van mensen met autisme

Autisme is een neurobiologische ontwikkelingsstoornis die wereldwijd voorkomt en vele vormen kan aannemen. Mensen met autisme verwerken informatie anders dan anderen, wat invloed heeft op hun sociale interactie, communicatie en dagelijkse prikkels. Hoewel er steeds meer bekend is over autisme, bestaan er nog veel misverstanden. Wat is autisme precies, hoe wordt het gediagnosticeerd en welke invloed heeft het op het dagelijks leven? En kunnen therapieën, zoals psychologische begeleiding of online therapie, helpen bij het omgaan met de uitdagingen die autisme met zich meebrengt?

Heb je het gevoel dat je vastloopt in het dagelijks leven?

Consulteer een therapeut

Wat is autisme?

Autisme, officieel bekend als het autisme spectrum stoornis (ASS), is een aangeboren neurologische aandoening die invloed heeft op de manier waarop iemand de wereld ervaart. Het wordt niet als een ziekte gezien, maar als een andere manier van denken en waarnemen. Hoewel er verschillende vormen zijn, zoals klassiek autisme en bredere categorieën zoals PDD-NOS, delen ze allemaal overeenkomsten in hoe hersenen informatie verwerken. Mensen met autisme kunnen moeite hebben met sociale interactie, communicatie en prikkelverwerking. Sommigen hebben juist een scherpe analytische blik en een hoge intelligentie, terwijl anderen kampen met een verstandelijke beperking. De mate waarin autisme zich uit, verschilt per persoon.

Definitie en kenmerken van autisme en autismespectrumstoornissen

Autisme wordt gekenmerkt door beperkingen in sociale communicatie en herhalend gedrag. Mensen met autisme ervaren vaak:

• Beperkingen in sociale communicatie: Moeite met het begrijpen van sociale signalen, zoals gezichtsuitdrukkingen en non-verbale communicatie.
• Herhalend gedrag: Voorkeur voor routines, repeterende bewegingen of intense focus op specifieke interesses.
• Gevoeligheid voor zintuiglijke prikkels: Geluiden, geuren, licht of aanrakingen kunnen intenser worden waargenomen, wat kan leiden tot overprikkeling.
• Mogelijke gevolgen van overprikkeling: Langdurige blootstelling aan prikkels kan stress, vermoeidheid of zelfs een burn-out veroorzaken.
• Moeite met sociale conventies: Onverwachte situaties of indirecte communicatie (zoals sarcasme of beeldspraak) kunnen lastig te begrijpen zijn.

Mensen met autisme ervaren deze kenmerken in verschillende mate, waardoor het spectrum breed en divers is.

Verschillende soorten autisme binnen het autismespectrum

PDD-NOS is een bredere, minder duidelijke vorm waarbij de kenmerken van autisme minder sterk aanwezig zijn, maar er wel sprake is van prikkelverwerkingsproblemen en rigiditeit in denken en handelen.

Hoe ontstaat autisme?

De exacte oorzaak van autisme is nog niet volledig bekend, maar wetenschappers vermoeden dat het een combinatie is van erfelijke aanleg en omgevingsfactoren. Er zijn tal van wetenschappelijke onderzoeken die aantonen dat bepaalde genetische factoren een rol spelen bij het ontstaan van autisme.  Daarnaast kunnen factoren zoals vroeggeboorte of complicaties tijdens de geboorte bijdragen aan het ontwikkelen van autisme.

Diagnose van autisme

Een diagnose autisme wordt gesteld door professionals op basis van observaties, gesprekken en gestandaardiseerde testen. De officiële benaming is diagnose autismespectrumstoornis, wat aangeeft dat autisme in verschillende gradaties en vormen voorkomt. Vaak wordt de diagnose gesteld in de kindertijd, maar steeds meer Nederlanders met autisme krijgen pas op latere leeftijd de juiste diagnose. Dit komt doordat autisme bij volwassenen zich subtieler kan uiten en vaak verward wordt met andere psychische aandoeningen.

Autisme bij kinderen en volwassenen

Autisme komt zowel bij kinderen als volwassenen voor, maar de manier waarop het tot uiting komt, verschilt vaak. Kinderen met autisme kunnen moeite hebben met sociale regels en zich anders gedragen dan leeftijdsgenoten. Bij volwassenen wordt autisme soms pas laat gediagnosticeerd, doordat ze zich jarenlang hebben aangepast aan hun omgeving.

Autisme herkennen op latere leeftijd: autistische volwassenen

Veel volwassenen met autisme hebben zich jarenlang aangepast aan de verwachtingen van de maatschappij. Dit kan leiden tot chronische stress of een burn-out. Het autisme herkennen op latere leeftijd is belangrijk, omdat het een verklaring kan bieden voor bepaalde levenslange uitdagingen en kan helpen bij het vinden van de juiste ondersteuning.

Sociale interactie en communicatie

Mensen met autisme hebben vaak moeite met sociale communicatie, wat betekent dat het begrijpen van emoties en subtiele sociale signalen lastig kan zijn. Dit kan tot misverstanden leiden en sociale situaties moeilijker maken.

Uitdagingen in sociale communicatie bij autistische mensen

Een veelvoorkomende uitdaging is dat mensen met autisme letterlijk nemen wat er wordt gezegd. Sarcasme of beeldspraak kan lastig te begrijpen zijn. Ook kan het voeren van een gesprek moeizaam verlopen doordat sociale conventies niet altijd intuïtief aanvoelen.

Zintuiglijke prikkelverwerking en autisme

Zintuiglijke prikkelverwerking speelt een grote rol bij autisme. Sommige mensen met autisme zijn overgevoelig voor harde geluiden, felle lichten of sterke geuren. Anderen hebben juist een verlaagde gevoeligheid en kunnen moeite hebben met het waarnemen van pijn of temperatuurverschillen.

Erfelijke aanleg en omgevingsfactoren

Autisme is een complexe aandoening waarbij zowel genetische factoren als andere factoren een rol spelen. Hoewel autisme erfelijk is, wordt het niet uitsluitend door genen bepaald. Onderzoek blijkt dat er honderden genen betrokken zijn bij autisme, en dat het in families kan voorkomen of zelfs generaties kan overslaan.

De rol van therapie bij autisme: ondersteuning en begeleiding

Hoewel autisme niet te genezen is, kunnen verschillende vormen van therapie helpen om beter met de uitdagingen van autisme om te gaan. Therapie kan bijdragen aan het verbeteren van sociale vaardigheden, het reguleren van prikkels en het omgaan met stress. Verschillende therapieën die worden ingezet bij mensen met autisme zijn:

• Cognitieve gedragstherapie (CGT): Helpt bij het omgaan met negatieve gedachten en stressvolle situaties.
• Sociale vaardigheidstraining: Gericht op het verbeteren van communicatie en sociale interacties.
• Sensorische integratietherapie: Ondersteunt bij overgevoeligheid voor prikkels zoals geluiden en aanrakingen.
• Acceptance and Commitment Therapy (ACT): Helpt bij het accepteren van autisme en het vinden van een betekenisvol leven.

Therapieën kunnen worden aangepast aan de behoeften van het individu, afhankelijk van de mate waarin autisme zich uit en de specifieke uitdagingen die iemand ervaart.

Online therapie als ondersteuning bij autisme bij autistisme

Online therapie biedt een laagdrempelige en flexibele manier om ondersteuning te krijgen, vooral voor mensen met autisme die face-to-face communicatie lastig vinden. Sommige mensen met autisme ervaren angst bij sociale interacties of hebben moeite met prikkelrijke omgevingen. Online therapie kan hierbij een uitkomst bieden. Voor sommige mensen met autisme is online therapie een waardevolle aanvulling op reguliere behandelingen, terwijl het voor anderen een eerste stap kan zijn naar verdere begeleiding.

Heb je het gevoel dat je vastloopt in het dagelijks leven?

Consulteer een therapeut

Misverstanden over autisme

Autisme is een complexe en diverse neurologische ontwikkelingsstoornis, maar helaas bestaan er nog veel misverstanden en vooroordelen over mensen met autisme. Dit kan leiden tot onbegrip en het creëren van onrealistische verwachtingen. Hieronder bespreken we enkele veelvoorkomende misvattingen en zetten we de feiten op een rij.

1. “Iedereen met autisme heeft een verstandelijke beperking”
   Hoewel sommige mensen met autisme een verstandelijke beperking hebben, geldt dit niet voor iedereen. Autisme kan voorkomen bij mensen met een hoge intelligentie, een gemiddelde intelligentie of een verstandelijke beperking.
2. “Autisme komt alleen voor bij mannen”
   Lange tijd werd gedacht dat autisme voornamelijk bij mannen voorkwam, maar inmiddels is bekend dat autisme bij vrouwen vaak ondergediagnosticeerd wordt. Dit komt doordat vrouwen met autisme zich vaak beter kunnen aanpassen aan sociale situaties door het aanleren van sociaal gewenst gedrag (ook wel ‘maskeren’ genoemd).
3. “Mensen met autisme hebben geen empathie”
   Een hardnekkig misverstand is dat mensen met autisme geen empathie zouden hebben. In werkelijkheid voelen mensen met autisme juist veel emoties, maar verwerken of uiten deze anders.
4. “Autisme wordt veroorzaakt door slechte opvoeding”
   Autisme is een neurobiologische aandoening en géén gevolg van opvoeding of trauma. Helaas wordt nog weleens gedacht dat autisme ontstaat door een afstandelijke of kille opvoeding.

Als je een trauma ervaart, is er ondersteuning beschikbaar. Bezoek onze Nu Hulp Krijgen pagina voor meer resources.

5. “Mensen met autisme kunnen niet functioneren in de maatschappij”
   Autisme kan uitdagingen met zich meebrengen, maar veel mensen met autisme leiden een zelfstandig en succesvol leven. Ze hebben vaak specifieke talenten, bijvoorbeeld op het gebied van analytisch denken, detailgerichtheid en creativiteit.
6. “Iedereen met autisme is hetzelfde”
   Autisme wordt ook wel het autisme spectrum stoornis genoemd, omdat het een breed spectrum omvat met uiteenlopende kenmerken en gedragingen. Geen enkel persoon met autisme is hetzelfde. Sommigen hebben moeite met sociale interactie, anderen ervaren vooral uitdagingen in zintuiglijke prikkelverwerking, terwijl anderen juist weer uitblinken in gestructureerd denken en het herkennen van patronen.
7. “Mensen met autisme willen geen sociaal contact”
   Hoewel sommige mensen met autisme moeite hebben met sociale interactie, betekent dit niet dat ze geen behoefte hebben aan contact. Veel mensen met autisme verlangen naar vriendschappen en verbinding, maar vinden het lastig om sociale relaties op te bouwen en te onderhouden.