Het gedrag van een narcist: uitdagingen van omgaan met een narcist

Omgaan met een narcist kan een grote uitdaging zijn, de narcist herkennen en een gepaste strategie hebben is belangrijk bij de omgang met een narcistische persoon.

Wat is een narcistische persoonlijkheidsstoornis

Narcisme kenmerken en een narcist herkennen en narcistische manipulatie doorzien

Verschil in narcisme bij mannen en vrouwen

Narcistische trekken uiten zich anders bij vrouwen dan bij mannen, zowel op relationeel vlak, in sociale manipulatie als in emotionele expressie.

Mannen gaan zich vaak dominant en autoritair opstellen, en pronken graag met hun bezit of succes, met als doel bewondering te krijgen. In (romantische) relaties zijn ze controlerend, egocentrisch en afstandelijk. Vaak zijn ze opvliegend en agressief als er tegen hen wordt ingegaan.

Vrouwen met narcisme zijn manipulatief, roddelen veel en zitten vaak in een slachtofferrol. Ze pronken ook graag met hun uiterlijk, status of bijvoorbeeld hun voorbeeldrol als moeder, met als doel bewondering te krijgen. In (romantische) relaties krijgen ze vaak controle via passief-agressief gedrag en emotionele chantage.

Nuttige strategieën bij narcistisch gedrag

Grey Rock strategie gebruiken als je moet omgaan met een narcist in een narcistische relatie

Met de Grey Rock-methode zorg je ervoor dat een narcist geen interesse meer in je heeft zonder dat je het contact met de narcist moet verbreken. Je zal je saai en eentonig opstellen, de narcist haalt hier geen voldoening uit en zal zich op iemand anders richten.

Yellow Rock strategie als je te maken hebt met een narcist

De yellow rock strategie is een mildere vorm van de grey stone strategie. Deze strategie is speciaal ontwikkeld voor mensen die om bepaalde redenen sociaal contact met narcistische mensen moeten onderhouden, zoals co-ouderschap of een narcistische baas

Het is een erg beleefde aanpak waarbij men duidelijk grenzen stelt om emotionele manipulatie en betrokkenheid te voorkomen. Men beperkt de communicatie enkel en alleen tot het strikt noodzakelijke.

Strikte grenzen stellen als strategie om jezelf te beschermen van een narcist

Iemand met narcisme gaat je steeds verder pushen totdat ze de volledige controle over je hebben. Om je eigen grenzen te stellen, is het noodzakelijk de ongelijkwaardige verhouding te herkennen en emotionele manipulatie te doorbreken. Wees duidelijk, geef nooit verantwoording voor je gestelde grenzen en blijf je grenzen handhaven zonder daarover in discussie te gaan.

De omgekeerde spiegel-methode (mirroring) bij narcistische 

Omdat narcisten niet tegen kritiek kunnen, is de omgekeerde spiegel-methode een goed instrument om hen te laten nadenken over zichzelf. Het werkt door de woorden van de narcist zelf te herhalen, dezelfde logica van de narcist te gebruiken en gerichte vragen te stellen. 

Enkele voorbeelden:
Een narcist noemt je een egoïst, jij vraagt waarom vind je me egoïstisch.
Een narcist noemt je manipulatief, jij vraagt kun je daar een voorbeeld van geven.

Bij de omgekeerde spiegel-methode zal de narcist moeten nadenken over zijn of haar gebruikte woorden.

Geen uitweg-methode (no escape) bij narcistische 

Om te voorkomen dat narcisten feiten en afspraken verdraaien, is het nuttig alles vast te leggen op papier en hen luidop te laten instemmen met de afspraken.

De omleidingstechniek (redirecting) bij narcistische 

Een manier om ruzies en conflicten te voorkomen is de omleidingstechniek. Als je een provocatie voelt aankomen, kap je het gesprek af of leid je de aandacht af door plots over iets anders te beginnen. Je negeert negatief gedrag en begint heel neutraal over iets anders.

De steen in het water-methode bij narcistische 

De voedingsbron van narcisten is drama, ze willen emotionele reacties uitlokken en je kwaad maken. Vanaf het moment dat ze deze reactie niet meer hebben raken ze interesse en controle kwijt. Bij de steen in het water-methode geef je korte reacties en laat zien dat de mening van de narcist je koud laat.

Voorbeelden:

De narcist zegt: jij bent altijd zo egoïstisch
Jij zegt: dat is jouw mening

Therapie bij een narcistische persoonlijkheidsstoornis

Cognitieve gedragstherapie (CGT): via deze therapie kunnen mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis leren hoe hun gedrag effect heeft op hun naasten en hun eigen leven.

Via zelfinzicht en gedragsverandering leren ze hun vervormde overtuigingen te identificeren, manipulatief gedrag onder controle te houden en op een gezonde manier om te gaan met kritiek.

Schema-therapie: hier gaat men op zoek naar de wortels voor het narcistisch gedrag zoals jeugdtrauma’s of verwaarlozing. Het pakt dus de diepgewortelde emotionele oorzaken aan, vaak gaat het hier om het opbouwen van een realistisch en gezond zelfbeeld.

Dialectische gedragstherapie (DGT): centraal staan het onder controle houden van impulsiviteit en het regelen van emoties. Men gaat nieuwe sociale vaardigheden aanleren, focussen op zelfacceptatie en aanleren hoe men beter kan omgaan met verschillende emoties.

Online therapie

Mensen die slachtoffer zijn van narcisten, kunnen ondersteuning vinden via online therapie. Vaak moeten ze een trauma verwerken, opnieuw leren hun grenzen te stellen en hun zelfvertrouwen op te bouwen. In de therapie kunnen ze ook strategieën aanleren om beter om te gaan met narcisten.