Is een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis genetisch?

Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis is een van de 10 persoonlijkheidsstoornissen die worden erkend door de DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), naar schatting komt een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis voor bij 1% van de algemene bevolking in Nederland. Online therapie kan effectief zijn.

Mensen met deze aandoeningen hebben vaak moeite met het nemen van beslissingen en gaan vaak relaties leiden waar ze emotioneel afhankelijk van anderen zijn.

Criteria voor een diagnose afhankelijke persoonlijkheidsstoornis

Dsm-5 beschrijft mensen met een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis als personen met een psychische aandoening en een sterke drang om verzorgd te worden. Het gevolg is dat ze sterk vastklampen aan relaties. Men moet aan minstens 5 van de volgende criteria voldoen om gediagnosticeerd te worden als hebbende een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis.

Moeite met het nemen van beslissingen door een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis

Mensen met een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis hebben het vaak heel moeilijk om een beslissing te nemen, ze moeten vanuit vele hoeken worden ondersteund om een knoop te kunnen doorhakken. Dit geldt ook voor triviale beslissingen zoals, wat ze gaan eten of welke kleding ze dragen. Ze gaan constant op zoek naar advies van anderen om een geruststellend gevoel te hebben.

Andere moeten verantwoordelijkheid nemen

Vaak kijken ze bijna passief toe naar hun eigen leven, omdat ze willen dat anderen de verantwoordelijkheid nemen over beslissingen in hun leven. Ze zijn niet in staat cruciale beslissingen te nemen zoals waar ga ik wonen, waar ga ik werken, financiële beslissingen enzovoort.

Conflictvermijdend afwachtend gedrag

Vaak gaan ze zich aansluiten bij beslissingen of meningen waar ze zich niet goed bij voelen, dit uit vrees om afgewezen te worden of iemand te verliezen.

Moeite om zelfstandig iets persoonlijk te ondernemen

Door een gebrek aan zelfvertrouwen is het moeilijk om initiatief te nemen of iets zelfstandig te ondernemen. Ze voelen zich incompetent en dit leidt tot passiviteit; als ze toch iets willen opstarten, hebben ze de hulp van andere mensen nodig.

Doen alles om steun en zorg te ontvangen door afhoudend en afhankelijk gedrag

Ze gaan er alles aan doen om steun van anderen te krijgen, zelf het aanbieden vrijwillig dingen te doen die ze helemaal niet prettig vinden. Zelfs vernederende taken; door hun onderdanige gedrag zijn ze erg vatbaar voor mensen met verkeerde bedoelingen.

Denken dat ze niet voor zichzelf kunnen zorgen

Mensen met een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis hebben vaker een gevoel van hulpeloosheid als ze denken dat ze er alleen voorstaan. De gedachte op zich kan al leiden tot paniek.

Wil altijd een intieme relatie met een persoon

Als een intieme relatie beëindigd wordt, gaat men onmiddellijk een nieuwe aangaan. Ongeacht of die persoon een geschikte partner is.

Angst om persoonlijk zelfvoorzienend te zijn

De grote bezorgdheid om zelfvoorzienend te zijn gaat hun gedachten domineren, en leidt tot angst en afhankelijk gedrag.

Impact van afhankelijke persoonlijkheidsstoornis op relaties

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat mensen met een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis meer risico lopen op lichamelijk misbruik en psychische mishandeling in relaties. Ze hebben een sterke drang naar bevestiging en afhankelijkheid waardoor ze zich kwetsbaar opstellen.

Dit patroon kan leiden tot stressgerelateerde lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, maagproblemen en chronische vermoeidheid. 

Is het hebben van een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis genetisch bepaald

Een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis zou gedeeltelijk genetisch worden bepaald, maar uit tweelingstudies blijkt dat omgevingsfactoren een grotere invloed uitoefenen.

Omgevingsfactoren hebben een grote impact op het ontwikkelen van een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis zoals opvoeding, een negatieve levensgebeurtenis, misbruik, en ook culturele en sociale invloeden.

Behandelingsopties voor een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis

Men kan via verschillende vormen van therapie gericht gaan werken op zelfvertrouwen en zelfstandigheid.

Cognitieve gedragstherapie (CGT): via deze therapie probeert men negatieve gedragspatronen te veranderen in positieve gedragspatronen die een goede invloed hebben op de zelfstandigheid.

Assertiviteitstraining: deze training bestaat in vele vormen, het doel is om te leren hoe je op een gezonde manier voor jezelf kan opkomen. Men leert eigen behoeften te identificeren, eigen behoeften te communiceren en grenzen te stellen.

Schematherapie: via deze therapie gaat men op zoek naar patronen die een mens ontwikkelt als reactie op gebeurtenissen in het verleden. Men tracht ongezonde patronen te doorbreken en ze te vervangen door positieve patronen.

Psychodynamische therapie: via deze therapie gaat men op zoek naar onbewuste gedachten en emoties die het huidige gedrag beïnvloeden.

Online therapie

Zowel cognitieve gedragstherapie, assertiviteitstraining, schematherapie als psychodynamische therapie kunnen online worden gevolgd. Het is bewezen dat online therapie effectief kan dienen als therapie. De laagdrempeligheid van online therapie kan nuttig zijn voor mensen met weinig zelfvertrouwen.