De kracht van relatietherapie: hoe een therapeut je relatie nieuw leven inblaast

Door problemen in de relatie in een vroeg stadium te herkennen en de juiste stappen te nemen, kunnen koppels hun relatie niet alleen redden, maar ook relatieproblemen voortkomen. Het is absoluut de moeite waard om te investeren in je relatie, vooral wanneer twee mensen nog willen verbinden, samen aan hun relatie willen werken en voelen dat er nog potentie is om samen verder te groeien. De manier waarop partners met elkaar omgaan en communiceren kunnen een relatie sterk beïnvloeden.

Wat is relatietherapie 

Relatietherapie of ook wel gezinstherapie genoemd, is een vorm van therapie die een problematische (echtelijke) relatie tussen twee personen probeert te verbeteren. Binnen de methode relatietherapie kan men kiezen voor verschillende benaderingen, zoals cognitieve gedragstherapie en systeemtherapie, om gedrag en emoties beter te begrijpen.

Relatietherapie kan worden toegepast wanneer er sprake is van problemen binnen een relatie of gezin, of wanneer deze problemen de mogelijkheden van een of meer gezinsleden te boven gaan. Het kan gaan om relationele problemen tussen partners of tussen ouders en kinderen, maar de problemen kunnen ook individueel zijn. Soms kan dit ook betekenen dat individuele therapie naast relatietherapie wordt aanbevolen, bijvoorbeeld wanneer persoonlijke problemen een grote rol spelen in de relatieproblemen.

Hoe werkt relatietherapie in de praktijk? 

Een korte blik op hoe relatietherapie werkt in de praktijk. Het is een therapie waarbij de therapeut samen met de partners kijkt hoe de relatie functioneert en welke patronen zich voordoen. In de eerste twee sessies zal men elkaar leren kennen en de verwachtingen bespreken. Eens dat allemaal duidelijk is, zal de therapeut via gesprekken en oefeningen meer inzicht proberen krijgen in de manier waarop de partners met elkaar communiceren. Er kan dan gewerkt worden aan het uitdrukken van emoties, gerichte communicatie en actief luisteren. 

Maar ook het herkennen van patronen die zorgen voor afstand en conflicten zullen moeten worden aangepast. Doordat partners deze patronen zullen herkennen zullen ze beter begrijpen waarom ze steeds weer in dezelfde situatie terechtkomen. Partners kunnen huiswerk, toepassingsoefeningen en reflectiemomenten krijgen om nieuwe strategieën toe te passen in de praktijk.

Emotionally Focused Therapy (EFT): Emoties als verbindende kracht 

Emotionally Focused Therapy (EFT) is gebaseerd op het idee dat:

• emoties betekenis geven aan ervaringen
• veilige hechting de basis is voor relaties, hechtingstheorie van John Bowlby
• Negatieve interactiecycli komen vaak voort uit hechtingsproblemen

Bij EFT liggen emoties en hechtingsvormen aan de basis van een relatie. Via EFT relatietherapie zullen twee mensen leren emoties beter te begrijpen en emoties beter te uiten. De eft therapeut kan aantonen dat onderliggende gevoelens vaak te maken hebben met boosheid, kritiek of onbewuste gevoelens. Men zal verbinding zoeken door het veranderen van de emotionele band die vaak lange tijd onder stress stond door ruzies, emotionele afstand en negatieve patronen. De therapeut onderzoekt dus wat er onbewust achter de negatieve reacties zit die partners naar elkaar uiten. Dit kunnen dingen zijn zoals bindingsangst, verlatingsangst, gebrek aan bevestiging, zich niet geliefd voelen, een verlangen naar erkenning.

De therapeut zal de partners helpen om beter met elkaar te leren communiceren, patronen opnieuw op te bouwen, en een gevoel van emotionele hechting en verbondenheid te krijgen zodat ze samen kunnen groeien.

Voor wie is relatietherapie geschikt

Relatietherapie is bedoeld voor alle stellen die aan hun relatie willen werken, maar kan vooral in deze situaties nuttig zijn.

Herhaaldelijke conflicten in een relatie

Bij relatietherapie gaat het om het onderzoeken van de pijnpunten die ten grondslag liggen aan terugkerende conflicten. Op die manier leren stellen elkaar beter te begrijpen, patronen te doorbreken en meer veiligheid en verbondenheid met elkaar te ervaren.

Minder intimiteit

Het ontbreken van open en eerlijke communicatie kan leiden tot misverstanden en vervreemding tussen jou en je partner, wat de intimiteit vermindert. Een relatietherapeut kan helpen om seksuele problemen aan te pakken. Vervolgens geeft de therapeut jullie meer ideeën en inzichten in wat jullie weer dichter bij elkaar kan brengen en jullie communicatie met elkaar kan verbeteren. 

Problemen met de communicatie

Elke persoon heeft zijn of haar eigen stijl van communicatie. Dit kan soms moeilijk zijn, als bij de ene partner bijvoorbeeld gevoelens overheersen en bij de andere het verstand. De basis voor goede communicatie in een relatie is dat je jezelf en de partner accepteert en ook respecteert. Zelfs als mensen elkaar al lang kennen is een goede communicatie in een relatie altijd belangrijk. Onderzoek toont aan dat communicatieproblemen de belangrijkste reden zijn om relatietherapie te zoeken. 

Uiteenlopende behoeften

Uiteenlopende behoeften betekent dat elk individu eigen verlangens, verwachtingen en eisen heeft met betrekking tot de relatie en partner. Het gaat hierbij om emotionele, fysieke, sociale, economische en intellectuele aspecten. Behoefte hebben aan emotionele veiligheid, vertrouwen, begrip en persoonlijke ruimte. De behoefte om samen beslissingen te nemen en toekomstplannen te delen. Inzicht krijgen in deze verschillende behoeften en eraan voldoen is cruciaal voor de gezondheid en tevredenheid van de relatie.

Beter omgaan met stressvolle situaties, bijvoorbeeld financiële problemen

Financiële problemen kunnen een grote impact hebben op een relatie. Vooral als het inkomen niet genoeg is om de rekeningen te betalen, ontstaan er spanningen rond geld. Dit zorgt voor onzekerheid, stress en angst. Je kunt ook andere opvattingen hebben dan je partner over geldbeheer, zoals het delen van uitgaven, sparen, uitgeven, investeren of omgaan met schulden. Maak je regelmatig ruzie over geldzaken, dan is dit een duidelijk teken van financiële stress.

Verlangen om de relatie te verbeteren

Het is essentieel voor het succes van relatietherapie dat beide partners gemotiveerd en het verlangen hebben om aan zichzelf en de relatie te werken. Therapeuten komen in de praktijk vaak cliënten tegen die, hoewel ze op aandringen van hun wederhelft komen, niet echt geïnteresseerd zijn in therapie. 

Relatieproblemen als gevolg van burn-out

Een burn-out is niet alleen een verschijnsel bij mensen, maar ook in relaties. Een overspannen relatie kan ontstaan omdat één of beide partners voortdurend overbelast zijn. Een relatie kan zwaar aanvoelen als je last hebt van een burn-out, men kan niet begrijpen waarom je geen interesse meer hebt in je partner, of je kan boos zijn op je partner omdat die geen steun geeft. Hoe dan ook, is het belangrijk om te beseffen dat het mogelijk is om een burn-out in een relatie te overwinnen. 

Burn-out kan leiden tot meer spanning in de relatie en minder intimiteit. Omdat jullie allebei op een andere golflengte zitten, je partner prikkelbaar is en minder aandacht besteedt aan jullie relatie dan normaal.  Maar probeer het ook positief te bekijken en pas je verwachtingen van je partner aan. Op deze manier voorkom je dat je steeds teleurgesteld bent. De situatie zal na verloop van tijd verbeteren. Ondertussen is het belangrijk dat jullie blijven praten, maar laat de spanning niet de overhand nemen. Een burn-out kan zwaar zijn voor de relatie, maar met de juiste hulp kun je de positieve kanten van je relatie hervinden en versterken.

De voordelen van therapie voor een goede relatie

Relatietherapie kan helpen om onderliggende patronen te verbreken, vertrouwensrelaties te herstellen, communicatie te verbeteren en intimiteit te vergroten. Als stellen kiezen voor relatietherapie, laten ze zien dat ze bereid zijn om in hun relatie te investeren en samen te werken aan positieve veranderingen, waardoor ze de kans krijgen om een gezonde en gelukkige relatie op te bouwen.

Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat relatietherapie positieve resultaten kan opleveren en kan bijdragen aan een gezonde relatie. Hieruit blijkt dat ongeveer 75% van degenen die deelnamen aan relatietherapie meldden dat ze hun problemen beter begrepen en dat de therapie hun relatie verbeterde. 

Ook al is relatietherapie een effectieve manier om relaties te verbeteren, er zijn ook situaties waarin relatietherapie niet de gewenste resultaten oplevert. Het ontbreken van betrokkenheid en motivatie bij één of beide partners kan één van de redenen zijn waarom relatietherapie niet werkt. Wanneer één van de partners niet bereid is om actief deel te nemen aan de therapie en geen verantwoordelijkheid wil nemen voor zijn of haar aandeel in de relatieproblemen, kan dit de effectiviteit van de therapie belemmeren. Ook dieperliggende problemen zoals onopgeloste trauma's, persoonlijkheidsstoornissen of langdurige onverenigbaarheid kunnen de effectiviteit van relatietherapie verminderen. 

In zulke gevallen kan individuele online therapie of een andere aanpak meer geschikt zijn om de onderliggende problemen aan te pakken.

Wat kan je verwachten van relatietherapie

Het doel van relatietherapie is om koppels die negatieve patronen vertonen te vervangen door positieve. Het is hiervoor essentieel dat beide partners onder woorden kunnen brengen wat ze van elkaar verwachten en wat ze elkaar te bieden hebben. Door het stellen van de juiste vragen en dieper in te gaan op bepaalde onderwerpen, begeleidt de therapeut de gesprekken in deze richting. 

Door dit wederzijds begrip wordt het oplossen van problemen gemakkelijker. Hierdoor ben je bijvoorbeeld meer bereid om toe te geven. Of men vindt het makkelijker om een wederzijds verschil te accepteren zoals het is. Uiteindelijk kan dit ervoor zorgen dat de liefde en romantiek weer terugkomt. In sommige relaties is dit niet het resultaat en komen stellen tot het besluit dat ze niet langer bij elkaar willen zijn. Maar ook dan is relatietherapie effectief: het is vaak de oplossing om op een respectvolle manier uit elkaar te gaan.

Onderzoek en effectiviteit van relatietherapie 

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat koppels via relatietherapie heel goede resultaten halen. Koppels leren de manier waarop ze in de relatie staan verbeteren, via betere communicatie, het versterken van de emotionele band en beter te leren omgaan met conflicten. 

Binnen relatietherapie zijn cognitieve gedragstherapie en systeemtherapie twee veelgebruikte vormen van therapie.

Bij cognitieve gedragstherapie gaat men proberen de negatieve patronen te doorbreken en vervangen door positieve patronen. Dit kan gaan om denkpatronen, gedrag of een herhalend conflict.

Systeemtherapie gaat ervan uit dat partners elkaars emoties en gedrag beïnvloeden via interacties. Men gaat zich dus richten op het veranderen van communicatie binnen een relatie.

In de praktijk worden cognitieve gedragstherapie en systeemtherapie vaak met elkaar gecombineerd. Dit blijkt erg succesvol te zijn omdat koppels zowel inzicht krijgen in de dynamiek van hun relatie als strategieën leren om hun relatie te verbeteren.

Wanneer relatietherapie helpt bij dieperliggende problemen 

Soms kunnen dieperliggende problemen de dynamiek in een relatie verstoren, zoals depressie of psychische klachten. Conflicten komen dan niet enkel voort uit de relatie tussen verschillende individuen, maar ook uit hun eigen persoonlijke conflicten en omstandigheden. Wat lijkt op afstand en gebrek aan interesse, kan in werkelijkheid gaan om een gevoel van machteloosheid, angst of oververmoeidheid.

Via cognitieve gedragstherapie kan men partners ook individuele begeleiding bieden, zodat men inzicht kan krijgen in emoties en gedrag die zich onbewust afspelen. Door deze onderliggende oorzaken aan te pakken, kunnen partners elkaar beter begrijpen.

Praktische oefeningen om thuis aan te werken 

Er bestaan heel wat nuttige oefeningen die je samen, thuis of bij de therapeut kunt uitvoeren om communicatie, verbinding en waardering te uiten.

We bespreken een paar voorbeelden die helpen om elkaar beter te leren kennen en de manier waarop je met elkaar omgaat bewust te veranderen:

- 15 minuten luisteren naar elkaar: ga tegenover elkaar zitten en praat 15 minuten over wat je dwarszit; de ander luistert alleen. Daarna keer je de rollen om.

- Gazing: ga tegenover elkaar zitten, sluit je ogen en focus op jezelf. Open daarna je ogen en kijk elkaar twee minuten in de ogen zodat je elkaar opnieuw leert zien. Bouw dit geleidelijk aan op.

- De XYZ-formule: toets wensen en verwachtingen, zoals: als jij X doet, voel ik mij Y.

- Dagelijkse incheck: vraag dagelijks hoe het met de ander gaat en ga ook eens terug naar eerdere gevoelens, bijvoorbeeld als je partner een dierbare heeft verloren.

- Geef je partner extra aandacht en plan dit in; organiseer bijvoorbeeld een activiteit.

- Positieve interacties: geef dagelijks een compliment en toon je waardering.

- Raak je partner aan: aanrakingen stimuleren de aanmaak van oxytocine.

- Bespreek aan het einde van de dag drie momenten die je positief vond.

Kies de juiste therapeut

Het is van groot belang om een relatietherapeut te vinden met wie je het goed kunt vinden.  

Vraag je huisarts of vraag discreet in je omgeving of iemand goede ervaringen heeft. Er zijn sites op internet waar je coaches, therapeuten en psychologen kunt vinden die online werken of in de regio werken. Informeer eventueel per mail of telefoon naar de achtergrond en werkwijze van de persoon.

Hoelang relatietherapie duurt, hangt af van verschillende factoren, zoals de vraag om hulp en de ernst van de problemen van het koppel. Gemiddeld duurt zo'n relatietherapie tussen de 5 en 15 sessies. 

Online therapie

Online therapie stelt koppels in staat om op een laagdrempelige en flexibele manier aan hun relatie te werken. Het grote voordeel van online therapie is dat je vanuit je eigen vertrouwde omgeving kunt werken. Dit maakt het niet alleen praktisch, maar ook toegankelijk voor stellen met een druk leven of die ver weg wonen van een therapeut.

Intensieve en online relatietherapie

Intensieve relatietherapie richt zich op koppels die in een moeilijke situatie zitten of zelfs in een crisissituatie, bijvoorbeeld bij een gezin met twee kinderen waar de spanning hoog oploopt. In tegenstelling tot traditionele relatietherapie gaat men hier op zoek naar een snelle doorbraak. Men werkt opeenvolgende dagen of zelfs via verschillende sessies per dag aan het doorbreken van diepgewortelde patronen om ultrasnel inzicht te krijgen in communicatieproblemen en negatieve dynamieken. Dit kan nodig zijn als mensen op het punt staan een scheiding aan te vragen, of ter ondersteuning als er moeilijke beslissingen moeten worden genomen, of men wil vertrouwen herstellen en oude conflicten uit de weg werken.

De therapeut zorgt voor professionele begeleiding, zorgt dat je aan de slag gaat met opdrachten die je zelfstandig kunt uitvoeren, en biedt intense opvolging zodat online relatietherapie perfect kan worden gevolgd.