Wanneer heb je overgewicht? Inzicht in je gezondheid

Overgewicht is een groeiend probleem in onze samenleving. Steeds meer mensen hebben een te hoge Body Mass Index (BMI), wat kan leiden tot gezondheidsproblemen zoals diabetes, een hoog cholesterol en hartziekten. Maar wanneer spreken we eigenlijk van overgewicht? En is een hoge BMI altijd slecht? Sommige mensen zijn heel gespierd en hebben daardoor een hoger BMI zonder daadwerkelijk overgewicht te hebben. Daarnaast spelen factoren zoals een Aziatische achtergrond, medische aandoeningen en zelfs borstvoeding een rol bij gewicht en gezondheid. Maar wat als iemand worstelt met gewichtsproblemen en het mentaal zwaar heeft? Kan therapie helpen bij het omgaan met de emotionele en psychologische aspecten van gewicht en overgewicht? En hoe kunnen online therapieën bijdragen aan een gezondere levensstijl?

Twijfel je of je onder- of overgewicht hebt?

Consulteer een therapeut

Wat is de Body Mass Index (BMI) en waarom is het belangrijk?

De Body Mass Index (BMI) is een veelgebruikte methode om te bepalen of je een gezond gewicht hebt. Dit wordt berekend door je gewicht in kilo’s te delen door je lengte in meters in het kwadraat. Een gezonde BMI ligt doorgaans tussen de 18,5 en 24,9. Onder de 18,5 spreken we van ondergewicht, tussen de 25 en 29,9 van overgewicht, en vanaf 30 van ernstig overgewicht of obesitas.

Hoe werkt een BMI-berekening? En wanneer heb je overgewicht?

Wat je BMI zegt over je gezondheid

Je BMI geeft een indicatie van de verhouding tussen je gewicht en lengte, toch zegt een BMI niet alles. Daarom wordt BMI vaak gecombineerd met andere gezondheidsmetingen, zoals je buikomvang of vetpercentage.

Ook houdt het geen rekening met je eetgewoonten, hoeveel je beweegt, of je een evenwichtige voeding hebt. Factoren zoals roken, eetstoornissen of een hoog suikergebruik blijven buiten beschouwing. Hierdoor kan iemand met een “gezonde” BMI toch ongezond leven, terwijl iemand met een hogere BMI juist een actieve en gezonde leefstijl kan hebben. BMI is dus een nuttige richtlijn, maar moet altijd samen met andere gezondheidsfactoren worden bekeken.

Wanneer we spreken van overgewicht of ernstig overgewicht

Je hebt officieel overgewicht als je BMI 25 of hoger is. Vanaf een BMI van 30 spreken we van ernstig overgewicht, ook wel obesitas genoemd. Dit verhoogt het risico op diverse gezondheidsproblemen, zoals diabetes type 2, een hoog cholesterol en hart- en vaatziekten.

Wat een te hoog BMI betekent en wanneer het een probleem is

Een BMI dat te hoog is, wordt vaak geassocieerd met gezondheidsrisico’s zoals obesitas. Maar is dit altijd terecht? Niet per se.

Is een hoog BMI altijd ongezond? (Gespierd versus overgewicht)

Als je heel gespierd bent, kan je BMI hoog zijn zonder dat je overgewicht hebt. Dit komt doordat spiermassa zwaarder is dan vetmassa. Daarom gebruiken sommige experts ook andere metingen, zoals het meten van je vetpercentage en je buikomvang.

Kun je een BMI hebben dat te laag is?

De Body Mass Index (BMI) is een eenvoudige manier om ondergewicht vast te stellen. Een BMI onder de 18,5 kg/m² wijst op ondergewicht. Merk je dat je ongewenst afvalt of wil je juist aankomen? Dan is het verstandig om dit te bespreken met je huisarts. En heb je een BMI van 17 kg/m² of lager, dan is het extra belangrijk om medische hulp te zoeken om de oorzaak te achterhalen en passende ondersteuning te krijgen.

Gezond gewicht of ondergewicht? (BMI lager dan normaal)

Ondergewicht betekent dat je minder weegt dan wat als gezond wordt beschouwd. Dit kan een teken zijn van ondervoeding en kan leiden tot gezondheidsrisico’s, zoals een verzwakt immuunsysteem, botontkalking en spierverlies. Sommige mensen hebben van nature een lage BMI, maar als je ongewenst veel gewicht verliest, kan dit duiden op een onderliggende medische aandoening.

Speciale gevallen: BMI en etniciteit, leeftijd en medische aandoeningen

Niet iedereen kan dezelfde BMI-normen hanteren. Terwijl de standaard BMI-grenzen vaak gelden voor mensen van Europese afkomst, kunnen deze waarden bij andere etniciteiten en in specifieke situaties minder accuraat zijn. Daarnaast spelen medische aandoeningen en levensfasen zoals zwangerschap een grote rol in de interpretatie van BMI. Ook bepaalde aandoeningen kunnen een vertekend beeld geven van BMI, zoals hormonale stoornissen of spierafbraak. 

Waarom mensen met een Aziatische achtergrond eerder een hoog BMI hebben

Mensen met een Aziatische achtergrond krijgen vaak eerder te maken met gezondheidsrisico’s die samenhangen met een verhoogd BMI. Zo lopen mensen met een Aziatische achtergrond al bij een BMI van 23 verhoogde gezondheidsrisico’s, terwijl dit bij andere etniciteiten pas bij 25 begint. Dit komt doordat de vetverdeling en metabole gezondheid per bevolkingsgroep kunnen verschillen.

De invloed van borstvoeding en medische aandoeningen op je BMI

BMI kan ook fluctueren door levensfasen en gezondheidsproblemen. Tijdens de zwangerschap en de periode erna slaat het lichaam extra vet op als energievoorraad voor de baby, vooral bij vrouwen die borstvoeding geven. Dit is een natuurlijke aanpassing en betekent niet per se dat een hoger BMI ongezond is. Veel vrouwen merken dat ze na het stoppen met borstvoeding makkelijker weer een stabiel gewicht krijgen.

Daarnaast kunnen bepaalde medische aandoeningen ervoor zorgen dat BMI een vertekend beeld geeft. Bijvoorbeeld:

• Hormonale stoornissen zoals een traag werkende schildklier kunnen leiden tot gewichtstoename zonder dat iemand overmatig eet.
• Chronische ziektes of spierafbraak kunnen een lager BMI veroorzaken, terwijl de persoon toch ongezond kan zijn door een onevenwichtige lichaamssamenstelling.
• Medicatiegebruik, zoals bepaalde antidepressiva of corticosteroïden, kan gewichtstoename veroorzaken zonder dat de levensstijl verandert.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar BMI te kijken, maar ook naar andere factoren zoals vetverdeling, spiermassa en algemene gezondheid. Als je merkt dat je BMI plotseling stijgt of daalt zonder duidelijke reden, kan het verstandig zijn om een arts te raadplegen.

Waarom is alleen BMI niet voldoende? Andere gezondheidsfactoren

Hoewel BMI een handige richtlijn is, geeft het niet altijd een volledig beeld. Andere factoren die invloed hebben op je gezondheid zijn:

• Buikomvang: Vet rond de buik (boven je onderste rib) is schadelijker dan vet op andere plekken.
• Lichaamssamenstelling: Iemand met weinig spiermassa en veel vet kan een normale BMI hebben, maar toch ongezond zijn.
• Cholesterol- en bloedsuikerwaarden: Een hoge BMI met een hoog cholesterol verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.

De rol van therapie bij het omgaan met overgewicht en BMI-gerelateerde klachten

Gewichtsproblemen gaan niet alleen over voeding en beweging, maar ook over mentale en emotionele factoren. Voor veel mensen kan therapie een belangrijke rol spelen bij het begrijpen en aanpakken van gewoontes en gedragingen die bijdragen aan overgewicht.

Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een van de meest effectieve methoden om negatieve eetpatronen en emotioneel eten aan te pakken. Mensen met overgewicht ervaren vaak stress, schaamte of een laag zelfbeeld, wat hen kan belemmeren om duurzame gezondheidsdoelen te bereiken. Therapie kan helpen bij:

• Het doorbreken van emotioneel eten
• Het verbeteren van het zelfbeeld en de motivatie
• Het ontwikkelen van gezonde copingmechanismen bij stress of negatieve emoties
• Het verminderen van de druk om een “perfect” lichaam te hebben

Daarnaast kan therapie nuttig zijn voor mensen die worstelen met eetstoornissen, zoals ‘binge eating disorder’ (eetbuistoornis), wat vaak gepaard gaat met overgewicht en een verstoorde relatie met eten.

De mogelijkheden van online therapie bij gewichtsproblemen

Online therapie biedt een manier om psychologische ondersteuning te krijgen bij gewichtsproblemen en de uitdagingen rondom BMI en zelfbeeld. Enkele voordelen van online therapie bij gewichtsbeheersing zijn:

• Flexibiliteit: Mensen kunnen therapie volgen vanuit hun eigen huis en op hun eigen tempo.
• Praktische ondersteuning: Online programma’s kunnen helpen bij het ontwikkelen van gezonde eet- en beweeggewoonten.
• Mindfulness en gedragsverandering: Online therapieën kunnen mindfulness-technieken bevatten die helpen bij het verminderen van emotioneel eten.
• Zelfhulpmodules: Er zijn online zelfhulpprogramma’s die gericht zijn op gedragsverandering en het doorbreken van ongezonde patronen.

Voor veel mensen kan online therapie een eerste stap zijn om hun relatie met eten en gewicht te verbeteren.

Wat je kunt doen bij een BMI dat te hoog is

Een gezonde leefstijl is de sleutel tot een goed gewicht en een betere gezondheid. Dit betekent niet dat je obsessief moet diëten, maar wel dat je:

• Gezonde en gevarieerde voeding eet met veel groenten, eiwitten en gezonde vetten.
• Regelmatig beweegt, zoals wandelen, fietsen of krachttraining.
• Genoeg slaapt en stress zoveel mogelijk beperkt.

Als je BMI te hoog blijft, kan medische begeleiding nodig zijn. Sommige mensen hebben baat bij een dieet onder toezicht van een professional, of zelfs medische ingrepen bij ernstig overgewicht.

Twijfel je of je onder- of overgewicht hebt?

Consulteer een therapeut

Waarom buikomvang en de onderste rib belangrijker kunnen zijn dan BMI

Vet rond je buik, vooral boven de onderste rib, wordt als gevaarlijker beschouwd dan vet op je heupen of benen. Dit buikvet kan namelijk hormonen en ontstekingsstoffen produceren die bijdragen aan gezondheidsproblemen zoals diabetes en hartziekten.