Hoe leer je omgaan met afwijzing en ga je weer verder?

Afwijzing is een van de pijnlijkste ervaringen die je als mens kunt meemaken. Of het nu gaat om een verbroken relatie, een vriendschap die eindigt, een mislukte sollicitatie of sociale afwijzing in het algemeen—het gevoel van buitensluiting en niet-gewenst zijn kan diep snijden. Toch hoeft afwijzing niet het einde te betekenen. De manier waarop je met afwijzing omgaat, bepaalt of je er sterker uitkomt of dat je blijft hangen in negatieve gedachten. Therapie, zowel in persoon als online, kan een waardevolle ondersteuning zijn bij het verwerken van afwijzing en het versterken van je mentale welzijn. Maar hoe kun je zelf omgaan met afwijzing en wat kun je doen om het een plek te geven?

Wat doet afwijzing met je brein en emoties?

Wanneer je afgewezen wordt, ervaart je brein dit op een vergelijkbare manier als fysieke pijn. Dit komt doordat dezelfde neurale netwerken worden geactiveerd. Afwijzing kan een verhoogde staat van stress veroorzaken, wat invloed heeft op je mentale welzijn en sociale relaties.

Sommige mensen zijn extra gevoelig voor afwijzing. Dit heeft onder andere te maken met het persoonlijkheidskenmerk neuroticisme. Mensen met een hoge mate van neuroticisme hebben een grotere kans om emotionele stress te ervaren na een afwijzing, omdat ze geneigd zijn om situaties intenser te voelen en langer vast te houden aan negatieve emoties.

De rol van negatieve gedachten bij afwijzing

Negatieve gedachten spelen een grote rol in hoe zwaar een afwijzing voelt. Veel mensen vervallen in emotioneel denken en trekken onjuiste algemene conclusies, zoals: “Niemand zal me ooit accepteren” of “Ik ben niet goed genoeg”. Veelgemaakte denkfouten na afwijzing zijn:

• Overgeneralisatie: “Dit gebeurt altijd bij mij.”
• Personalisatie: “Het ligt vast aan iets wat ik fout heb gedaan.”
• Catastrofaal denken: “Dit betekent het einde van mijn kansen op succes of liefde.”

Door bewijs te nemen en rationeel te kijken naar de situatie, kun je deze denkfouten doorbreken.

Hoe afwijzing kan leiden tot emotionele instabiliteit

Afwijzing raakt vaak aan diepgewortelde angsten en kan emotionele instabiliteit veroorzaken. Je kunt je afgewezen voelen op een manier die je hele zelfbeeld beïnvloedt. Dit kan leiden tot een periode van verdriet, woede of zelfs sociale terugtrekking.

Ook kan afwijzing in bepaalde situaties angst oproepen. Als je bijvoorbeeld meerdere keren afgewezen bent in een romantische setting, kun je een angst voor afwijzing ontwikkelen, waardoor je in de toekomst moeilijker nieuwe relaties aangaat.

Waarom doet afwijzing pijn?

Afwijzing voelt niet alleen emotioneel pijnlijk, maar heeft ook een evolutionaire verklaring. Onze voorouders overleefden door in groepen te leven. Sociale afwijzing betekende destijds mogelijk een bedreiging voor iemands overleving. Daarom ervaren we afwijzing als iets wat onze veiligheid aantast. Je brein ervaart afwijzing als een dreiging en reageert met een verhoogde staat van stress. Dit kan zich uiten in piekeren, slapeloosheid of fysieke klachten zoals hoofdpijn of een versnelde hartslag.

Angst voor afwijzing: waarom sommigen er meer last van hebben

De mate waarin je angst voor afwijzing ervaart, hangt vaak af van eerdere ervaringen en je persoonlijkheidskenmerken. Mensen met een negatief zelfbeeld of een verleden met sociale afwijzing zijn gevoeliger voor de impact van afwijzing.

Hoe kun je omgaan met afwijzing op een gezonde manier?

Afwijzing is een natuurlijk onderdeel van het leven, maar dat maakt het niet minder pijnlijk. De manier waarop je omgaat met afwijzing bepaalt hoe lang de pijn aanhoudt en hoe diep deze je beïnvloedt. Enkele manieren om gezond om te gaan met afwijzing:

1. Accepteer je gevoelens – Het is normaal om verdrietig, boos of teleurgesteld te zijn.
2. Houd de situatie in perspectief – Eén afwijzing betekent niet dat je nooit succesvol of geliefd zult zijn.
3. Voorkom negatief denken – Laat jezelf niet meeslepen door gedachten als “Ik ben niet goed genoeg” of “Dit gebeurt mij altijd.” 
4. Blijf verbonden met anderen – Het kan verleidelijk zijn om jezelf terug te trekken, maar sociale relaties helpen je bij het verwerken van pijn.
5. Blijf bezig met zelfzorg – Eet gezond, beweeg en slaap voldoende.

Het doorbreken van emotioneel denken

Na een afwijzing is het makkelijk om in emotioneel denken te vervallen. Dit betekent dat je de situatie ziet door de lens van je emoties in plaats van feiten. Manieren om emotioneel denken te doorbreken:

• Kijk naar de feiten – Vaak ontdek je dat je gedachten gebaseerd zijn op angst en niet op feiten.
• Schrijf je gedachten op – Dit helpt om ze te structureren en objectiever te bekijken.
• Denk rationeel – Vraag jezelf af: “Wat zou ik tegen een vriend(in) zeggen die hetzelfde meemaakt?”

Door deze technieken toe te passen, voorkom je dat je vast blijft zitten in negatieve gedachten.

Hoe bouw je veerkracht op na een afwijzing?

Veerkracht is het vermogen om na tegenslagen weer op te staan en verder te gaan. Afwijzing kan een klap zijn voor je zelfvertrouwen, maar door bewuste stappen te zetten, kun je sterker terugkomen.

Enkele strategieën om veerkracht op te bouwen zijn onder ander:

• Herdefinieer wat afwijzing betekent – Zie het als een leerervaring in plaats van een afkeuring van wie jij bent.
• Blijf openstaan voor nieuwe kansen – Een deur die sluit, betekent vaak dat er ergens anders een nieuwe opengaat.
• Omring jezelf met steun – Mensen die in jou geloven, helpen je om perspectief te behouden.
• Werk aan je zelfbeeld – Je waarde wordt niet bepaald door hoe anderen op jou reageren.

Door je te richten op groei en ontwikkeling, maak je jezelf minder kwetsbaar voor toekomstige afwijzingen.

De kracht van zelfcompassie bij afwijzing

Wanneer je afgewezen wordt, is de eerste neiging vaak om streng voor jezelf te zijn. Maar juist in moeilijke momenten heb je zelfcompassie nodig. Zelfcompassie betekent dat je jezelf met dezelfde vriendelijkheid behandelt als je een vriend(in) zou behandelen. Dit kan helpen om sneller te herstellen van een afwijzing. Zelfcompassie helpt je om verder te gaan zonder in negativiteit te blijven hangen.

Afwijzing als kans voor groei

Afwijzing voelt als een tegenslag, maar het kan ook een kans zijn om te groeien. Veel succesvolle mensen zijn talloze keren afgewezen voordat ze hun doelen bereikten. Afwijzing kan je helpen om jezelf beter te begrijpen en sterker te worden. Hoe kun je groeien door afwijzing?

• Reflecteer op de situatie – Wat kun je hiervan leren? Misschien was het geen juiste match of kun je iets verbeteren.
• Zie afwijzing als een filter – Het helpt je om dichter bij de mensen en kansen te komen die wél bij je passen.
• Ontwikkel een groeimindset – Zie obstakels als uitdagingen in plaats van mislukkingen.

Van afwijzing naar acceptatie: een mindset-shift

De manier waarop je over afwijzing denkt, bepaalt uiteindelijk hoe diep het je raakt. Door je mindset bewust aan te passen en negatieve gedachten over afwijzing om te buigen naar iets constructiefs, kun je er in de toekomst veerkrachtiger mee omgaan. 

Therapie bij het omgaan van afwijzing

Soms is afwijzing moeilijk alleen te verwerken en kan professionele hulp uitkomst bieden. Therapie helpt om emotionele stress te verminderen en negatieve gedachten te doorbreken.

Een therapeut kan je helpen met:

• Het begrijpen van je emotionele reacties.
• Het aanpakken van diepgewortelde angst voor afwijzing.
• Het ontwikkelen van gezonde copingmechanismen.

De voordelen van online therapie bij angst voor afwijzing

Online therapie is een laagdrempelige manier om ondersteuning te krijgen. Waarom online therapie een goede keuze is:

• Toegankelijkheid – Je kunt therapie volgen vanuit huis.
• Flexibiliteit – Geen vaste tijden of reistijd nodig.
• Comfort – Praten in je eigen vertrouwde omgeving kan het makkelijker maken om open te zijn.

Voor mensen die worstelen met angst voor afwijzing, kan online therapie een veilige eerste stap zijn.

Wanneer is therapie een goede keuze?

Soms heeft afwijzing een diepe impact en is professionele hulp nodig. Therapie is aan te raden als:

• Je constant blijft piekeren over een afwijzing.
• Je sociale relaties en zelfvertrouwen er ernstig onder lijden.
• Je last hebt van depressieve gevoelens of emotionele instabiliteit.

Een therapeut kan je begeleiden bij persoonlijke ontwikkeling en je helpen om sterker uit afwijzing te komen.