Redderssyndroom: Hoe het gevoel van altijd helpen je eigen welzijn beïnvloedt
Wat is het redderssyndroom en hoe herken je reddersgedrag
Het redderssyndroom ontstaat uit een dwangmatige drang om iemand te helpen. Redders proberen op deze manier hun eigen zelfbeeld op te krikken. De redder gaat steeds, ook als het ongevraagd of ongewenst is, mensen helpen.
Reddersrollen kunnen worden teruggevonden in romantische relaties, werkrelaties, sociale relaties, vriendschappen en familie.
Oorzaken en kenmerken van het redderssyndroom. Hoe ontstaat een redder of ontwikkelt iemand een redderscomplex
Tal van psychologische, emotionele en sociale factoren kunnen een rol spelen bij het ontwikkelen van een redderscomplex:
- Het is aangeleerd via de opvoeding: je had een zorgtaak binnen het gezin
- Het komt van jeugdtrauma’s: je moet helpen om herkenning te verdienen
- Gebrekkige emotionele steun binnen het gezin: je leert te zorgen voor andere om appreciatie te krijgen
- Angst voor afwijzing of verlating: ze willen onmisbaar zijn
- Lage eigenwaarde en nood aan waardering: ze zoeken waardering en willen hun eigenwaarde opkrikken
- Laag zelfbeeld: via het helpen voelen ze zichzelf belangrijk
- Behoefte aan controle: ze willen de onzekerheid uit hun eigen leven compenseren, ze hebben het gevoel dat ze controle krijgen over chaos
- Het kan cultureel ingegeven zijn: in sommige culturen moet je constant klaar staan voor anderen
Als je een trauma ervaart, is er ondersteuning beschikbaar. Bezoek onze Nu Hulp Krijgen pagina voor meer resources.
Kenmerken:
- Men heeft een sterke drang om constant te helpen en vertoont extreme behulpzaamheid
- Je voelt je verantwoordelijk voor andermans leed en problemen
- Je stelt andermans behoeften boven je eigen behoeften
- Andermans draken slachten
- Moeite om nee te zeggen
- Het redden voed je eigenwaarde
- Je trekt hulpbehoevend en afhankelijke mensen aan
- Je houdt er niet van als je hulp niet wordt geaccepteerd
- Je hebt het gevoel dat je onmisbaar bent
- Je trekt steeds dezelfde problemen aan
- Een redder zijn kan emotioneel belastend zijn
- Je kan moeilijk loslaten
Psychologische theorieën die het redderssyndroom verklaren en de rol van reddersmechanismen
Dramadriehoek van Stephen Karpman: de redder, slachtoffer en aanklager in de reddersrol
De dramadriehoek is een weergave van een ongezond communicatiepatroon tussen mensen. Mensen zitten hier vast in de rol van redder, slachtoffer of aanklager. Het slachtoffer is hulpeloos en wacht tot anderen met oplossingen komen. De aanklager zal altijd iemand de schuld geven en voelt zich beter dan de rest. De redder gaat ongevraagd werk uitvoeren en/of helpen.
De drie rollen versterken elkaar, waardoor iedereen blijft vastzitten in een vicieuze cirkel van frustraties en onmacht.
Hechtingstheorie (John Bowlby): reddersrollen ontstaan uit een onveilige hechting
De hechtingstheorie gaat om hechtingsdynamiek binnen interpersoonlijke relaties. Het stelt dat hoe we zorg en liefde hebben ervaren als kind een grote invloed heeft op onze latere relaties. Indien er een onveilige of angstige hechting is, is men meer vatbaar voor het ontwikkelen van het redderssyndroom. Door de onveilige of angstige hechting hebben ze veel behoefte aan bevestiging, verlatingsangst en kunnen ze moeite hebben met het stellen van grenzen.
De locus of control theorie (Julian Rotter): controle versterkt redderscomplex
Dit gaat over de mate waarin iemand controle heeft over eigen leven. De locus of control is een beheersingsoriëntatie, we hebben een interne en externe locus of control. Met andere woorden:
Mensen met een sterke interne locus of control geloven dat ze controle hebben over hun eigen leven. Ze gaan vaak andere mensen helpen.
Mensen met een sterke externe locus of control geloven dat externe factoren zoals andere mensen, toeval,... controle hebben over hun leven. Het leven overkomt hun als het ware en ze zitten vaak in een slachtofferrol.
En dan heb je ook mensen met een te sterke locus of control, deze ontwikkelen vaak een redderssyndroom. Ze willen anderen helpen, ook al is dit niet gewenst.
De codependentie-theorie: reddersgedrag in relatie redder en slachtoffer
Men offert eigen behoeften op om anderen te helpen. Dit komt vaak voor bij mensen die in een gezin zijn opgegroeid waar men heeft aangeleerd dat andere eigen behoeften minder belangrijk zijn dan bijdragen aan de groep of betekenisvol zijn voor anderen.
De psychodynamische theorie (Sigmund Freud): reddersrollen ontstaan door onderdrukte emoties uit de kindertijd
Volgens Sigmund Freud is het redderssyndroom een projectie van oude onverwerkte emoties. Ze lijken notoire redders, maar hebben een verborgen agenda: het herstellen van hun eigen gekwetste en beschadigde zelfbeeld en ziel.
De zelfdeterminatietheorie (Deci en Ryan): redders en autonomie
Volgens de zelfdeterminatietheorie hebben we drie psychologische basisbehoeften
Autonomie: zelf keuzes maken
Competentie: voelen dat we ergens goed in zijn
Verbinding: sociale relaties aangaan
Deze drie basisbehoeften moeten ongeveer in evenwicht zijn met elkaar. Bij mensen met een redderssyndroom zijn de behoeften competentie en verbinding overontwikkeld.
De sociale roltheorie (Eagly en Wood) verwachtingen van een redder
Eagly en Wood gaan ervan uit dat sociale rollen worden aangeleerd via sociale structuren en culturele verwachtingen. Het is bijvoorbeeld zo dat vrouwen in veel culturen worden geprezen als ze zorgzaam en behulpzaam zijn. Sommige mensen worden gezien als zeer goedaardig als ze anderen helpen. Dit kan er volgens de sociale roltheorie voor zorgen dat mensen een redderssyndroom ontwikkelen.
Gevolgen van redderssyndroom voor je mentale gezondheid
Het redderssyndroom heeft zowel gevolgen voor de persoon die het altijd wil redden als voor de persoon die gered wordt. De redder kan frustraties ervaren, burn-out klachten hebben en uitgeput raken. De persoon die wordt gered kan steeds moeilijker voor zichzelf zorgen, staat persoonlijke groei en het leerproces in de weg, wordt passiever en afhankelijker, ontwikkelt soms schuldgevoelens of weerstand.
Er kan dus een ongezond patroon ontstaan waar men vastzit in controle, afhankelijkheid en teleurstelling.
Hoe krijg je helpen en loslaten in balans zonder in de reddersrol te blijven
Loslaten en balanceren is cruciaal om het dwangmatige karakter van zowel de redder als de afhankelijke persoon te doorbreken. Stel grenzen, laat anderen hun eigen fouten maken en hun eigen verantwoordelijkheid nemen.
De redder moet leren omgaan met schuldgevoelens, leren dat zelfzorg niet egoïstisch is. En de afhankelijke persoon moet worden gestimuleerd in zelfstandigheid.
Een gezond patroon is ondersteunen zonder een wederzijds patroon van afhankelijkheid te creëren.
Online therapie bij het redderssyndroom
Via online therapie krijg je toegankelijke en effectieve hulp om ongezonde patronen te doorbreken. Zowel de redder als de persoon in de afhankelijke positie kunnen werken aan eigen zelfvertrouwen, een gezonder zelfgevoel opbouwen, inzicht krijgen in patronen en patronen doorbreken.
Conclusie
Een redder is vaak gedreven door heimelijke motieven om anderen te helpen. Het kan een dwangmatig karakter aannemen en leiden tot dramatisch gedrag binnen sociale relaties. Vanuit dit patroon kan een beschadigd zelfbeeld ontstaan voor alle betrokken partijen.
Mensen met een redderssyndroom gaan vaak dezelfde partners uitzoeken die gered moeten worden, het syndroom gaat vaak terug naar partnerliefde.
Door loslaten en balanceren kun je een uitgebalanceerde redder worden: iemand die zonder zelfopoffering grenzen stelt en anderen de vrijheid geeft om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Wat is helperssyndroom?
Mensen met een helperssyndroom hebben een sterke behoefte om anderen te helpen, dit ontstaat vanuit het gevoel van empathie of altruïsme. Deze mensen hebben vaak een zorgberoep zoals verpleegkundige of leerkracht. Mensen met een helperssyndroom hebben het moeilijk om nee te zeggen, dit kan leiden tot zelfopoffering.
Wat is het redderssyndroom?
Mensen met een redderssyndroom (of het rescuer syndrome) hebben een dwangmatige nood om anderen te redden, die drang ontstaat vanuit een behoefte anderen te controleren en te redden. Het redden wordt gedaan zonder dat hierom wordt gevraagd, op deze manier wil de redder steeds bevestiging krijgen. De redder denkt dat hij onmisbaar is.
Wat is een redderscomplex?
Mensen met een redderscomplex hebben een compulsieve drang om anderen te redden of te verlossen. Ze hebben de neiging om hun hulp op te dringen, ze hebben het gevoel dat ze onmisbaar zijn, ze willen bevestiging en controle.
Waarom wil je iemand redden?
Heel wat psychologische, emotionele en sociale factoren kunnen een rol spelen bij het ontwikkelen van een redderscomplex.
Redenen waarom iemand wil redden:
- Het geeft een gevoel van controle
- Eigenwaarde voeden
- Bevestiging krijgen
- Uit verlatingsangst
- Afleiding van hun eigen problemen
- Uit schuldgevoel
- Opgegroeid met zorgende rol
- Zoeken naar herkenning
Waarom ben ik altijd de helper?
Dit kan komen door een wisselwerking van psychologische, emotionele en sociale factoren. Soms gaat dit ten koste van jezelf, het is nuttig om te onderzoeken waarom je dat doet. Het kan zijn dat je het zo hebt aangeleerd van thuis uit, om je gevoel van eigenwaarde te vergroten, je bent bang voor afwijzing, je kan moeilijk nee zeggen, je wil je niet concentreren op je eigen problemen, je haalt er voldoening uit, hulpbehoevende mensen voelen zich tot je aangetrokken,...
Waarom probeer ik altijd mensen te redden?
Dit kan komen door een wisselwerking van psychologische, emotionele en sociale factoren. Soms gaat dit ten koste van jezelf, het is nuttig om te onderzoeken waarom je dat doet. Het kan zijn dat je het zo hebt aangeleerd van thuis uit, om je gevoel van eigenwaarde te vergroten, je bent bang voor afwijzing, je kan moeilijk nee zeggen, je wil je niet concentreren op je eigen problemen, je haalt er voldoening uit, hulpbehoevende mensen voelen zich tot je aangetrokken,...
Hoe kom ik van het redderscomplex af?
Eerst en vooral is het belangrijk om in te zien dat je een redderscomplex hebt en onderzoeken waar dat vandaan komt.
Daana concentreer je je op het volgende:
- Leer nee zeggen
- Bied geen ongevraagde hulp
- Laat andere hun eigen problemen oplossen
- Haal je zelfwaardering niet uit het helpen van andere
- Bouw gezonde relaties op
- Zoek eventueel professionele hulp
Wat is het Florence Nightingale syndroom?
Florence Nightingale was een verpleegkundige in de 19de eeuw. Ze kwam uit een welgestelde aristocratische familie, op een dag hoorde ze de stem van God en geloofde ze dat ze voorbestemd was de armen in de samenleving te helpen.
Florence Nightingale werd bekend door haar extreme toegewijdheid als verpleegkundige tijdens de Krimoorlog, en wordt de grondlegster van de moderne verpleegkunde genoemd.
Vandaag kennen we het Florence Nightingale syndroom als een psychologisch fenomeen waar de zorggever emotionele of romantische gevoelens ontwikkelt voor de zorgontvanger.
- Vorige artikel
- Volgend artikel